Chùa Giải Oan – Chuyện Phật Bà Quan Thế Âm trong động Hương Tích

Chùa Giải oan nằm trong quần thể danh lam thắng cảnh chùa hương, gắn liền với huyền thoại Phật Bà Quan Thế Âm thờ trong động Hương Tích: “

Câu chuyện được truyền với nội dung như sau: Bà chúa Ba được thần núi cứu từ pháp trường về. Tại đây bà tắm  sạch bụi trần, trút bỏ hết nỗi oan khuất, Sau đó bà được Phật Tổ Như Lai chỉ vào động để tu hành.

Chùa Giải Oan được bàn tay của Hòa thượng Thông Dụng cùng dân làng góp công xây dựng nên vào thập niên thứ hai của thế kỷ XIX. Ban đầu chùa làm một mái dựa lưng vào vách núi, mái còn lại lợp bằng gỗ lim, mãi cho đến năm Đinh Mão (1927) Sư Tổ Thanh Tích trùng tu và xây dựng lại theo kiểu cổ, chất liệu bằng xi mãng cốt thép, mái đắp ngói ống, các góc đao đắp rồng như hiện nay.

Ngày nay chùa Giải Oan được trùng tu, tôn tạo rất nhiều lần. Bắt đầu từ năm 1994 đến năm 1997, bằng nguồn đầu tư đến từ Nhà nước, công đức thiện tâm của Sư Bà Chân Đức (Canada) và các Phật tử Trúc Lâm cùng phật tử thập phương. Ban Quản lý Yên Tử và Sư Thầy Thích Diệu Như đã hoàn thành việc trùng tu và xây dựng hoàn chỉnh lại chùa Giải Oan.

Điểm nhấn của  kiến trúc chùa theo kiểu chữ “Đinh” (J), có kết cấu cột trụ bằng cột bê tông cốt thép, mai lợp ngói cổ truyền đặc biệt giữa nóc là bức đại tự có bốn chữ Hán: “Giải Oan Hồn Tự” (Chùa Giải Oan), xung quanh chùa được đặt những hình thù điêu khắc hình rồng phụng đặc trưng của phật giáo việt nam.

Tường chùa xây gạch đỏ. Cửa chùa làm bằng gỗ lim, kết cấu “Thượng song hạ bản” bên dưới là bức chạm hoa văn điêu khắc “Long, Ly, Qui, Phượng”, “Tùng, Cúc, Trúc, Mai”, bốn góc có “Phúc Thử” .