Top ngôi chùa linh thiêng có kiến trúc độc đáo tại Hà Tĩnh

 

Chùa Trúc Lâm Thanh Lương

Chùa Trúc Lâm Thanh Lương tọa lạc tại xã Phù Lưu, huyện Lộc Hà, Hà Tĩnh. Xưa có tên là Thanh Quang Tự, được xây dựng từ thời hậu Lê.

Ngôi chùa được xây dựng hoàn toàn bằng gỗ lim với kiến trúc nội công ngoại quốc ngay trên nền cũ. Mảnh đất thu giữ được khí thiêng của trời đất, gắn bó mật thiết với hồ ao và vườn cây, vườn cảnh, tạo khối hình hoành tráng giữa thiên nhiên. Mặt chùa quay hướng Nam, đó là hướng bát nhã (trí tuệ), phát triển thiện tâm. Dù mới phục dựng và mở rộng nhưng chùa Trúc Lâm Thanh Lương vẫn giữ nguyên nét kiến trúc cổ của các ngôi chùa Phật giáo.

 

Chùa Hang

Chùa Hang (thuộc thị xã Hồng Lĩnh) là một quần thể với các điểm tín ngưỡng như: Khuôn viên tượng quan âm (tượng đứng), Cung A Di Đà, Cung Tam Bảo (cung chính – Chùa Hang), Cung thờ mẫu, Cung thờ tượng Quán Âm Bồ Tát (ngàn tay, ngàn mắt) và khu vực thờ Thiên Thủ Thiên Nhẫn. Các điểm tín ngưỡng thờ tự quy mô nhỏ, nằm lưng chừng sườn núi, hài hòa trong khung cảnh chung.

Sự phân bố các điểm thờ tự cùng hệ thống đường dạo, hành lang nội bộ, vườn cảnh tạo nên mối tổng hòa trong không gian thờ tự vừa có sự uy nghiêm, vừa có nét dung dị, vừa có sự huyền bí nhưng rất gần gũi và cùng với cảnh quan chung của danh thắng Núi Hồng đã tạo nên một điểm đến hấp dẫn trong hệ thống du lịch – văn hóa của tỉnh Hà Tĩnh.

 

Chùa Phổ Độ

Chùa Phổ Độ (huyện Lộc Hà) có lịch sử lâu đời từ thế kỉ XVII, lúc bấy giờ, đạo Phật trong nước rất hưng thịnh. Sau nhiều lần tái thiết, hiện ngôi chùa được xây dựng trên diện tích 9.825,7 m2, nằm bên cạnh dòng sông Hộ Độ, hài hòa vẻ đẹp giữa thiên nhiên sông nước bao bọc nét kiến trúc cổ kính lẫn hiện đại.

Chùa Phổ Độ bao gồm: Tòa nhà Tam Bảo, nhà tổ, nhà thánh mẫu, tháp chuông… tạo nên một quần thể tín ngưỡng có quy mô hoành tráng với những đường nét ấn tượng, là địa điểm thờ phật nổi tiếng ở Hà Tĩnh.

 

Chùa Thanh Lương

Chùa Thanh Lương (thị trấn Xuân An, Nghi Xuân) nằm phía Bắc của tỉnh Hà Tĩnh, thuộc quần thể khu di tích văn hóa Nguyễn Du. Chùa Thanh Lương là ngôi cổ tự có từ thời Lý, do Hoàng tử thứ 8 của đức vua Lý Thái Tổ tên là Lý Nhật Quang dựng lập khi vào trấn giữ Hoan Châu. Trải qua nhiều lần trùng tu sữa chữa, ngôi chùa là nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh của người dân, phục vụ nhu cầu tham quan, lễ phật.

Chùa được xây trên một khu đất cao rộng 3,5 ha rất thoáng đãng, giao thông thủy bộ đều thuận tiện. Nơi đây phong cảnh hữu tình với dòng sông Lam lịch sử và “Cồn Mộc Bình Sa” in đậm dấu ấn của Hoàng Đế Quang Trung, một trong 8 thắng cảnh của Nghi Xuân.

Cổng tam quan của ngôi chùa có kiến trúc ấn tượng với chiều cao hơn 15 mét, rộng 13 mét và được làm bằng gỗ tứ thiết (đinh, lim, sến, táu) với 16 cột trụ.

Điểm độc đáo là cổng có 4 cột chính, mỗi cột cao hơn 13 mét, đường kính 1,3 mét. Các cột con ở 4 mặt mỗi cột cao từ 5 – 11 mét, có đường kính từ 0,7 – 0,9 mét. Tất cả 16 cột đều được đặt trên tảng đá hoa sen hình vuông. Mỗi lần lắp ghép thử, những người thợ đều phải sử dụng cần cẩu để thực hiện.

 

Chùa Am

Chùa Am (Đức Hòa, Đức Thọ, Hà Tĩnh) được khởi dựng từ đầu thế kỷ XV, là một công trình kiến trúc nghệ thuật độc đáo, hiếm hoi còn lại của thời Lê ở Hà Tĩnh.

Kiến trúc của ngôi chùa theo kiểu chữ Công của thời Lê và bố trí nội thất theo chiều dọc, hướng chùa quay về hướng Tây Nam, cách trước chùa khoảng 1 km là dòng sông Ngàn Sâu. Chùa được thiết kế gồm 7 gian chính và 2 gian hồi, có tất cả 60 cột gỗ mít. Cấu trúc chùa gồm 12 mái theo kiểu Lượng Long Triều Nguyệt.

Trong khu chùa, các công trình kiến trúc cổ như hệ thống am tháp, điện thờ Mẫu, nhà thờ Tổ… vẫn giữ nguyên vẹn nằm dưới tán lá của rừng cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi.

Nhìn tổng thể, kết cấu toàn bộ khung gỗ và hệ thống mái của ngôi chùa gây cảm giác vừa đồ sộ, thoáng rộng vừa vững chắc kiên cố mà uyển chuyển, mềm mại. Các công trình phụ trợ của ngoại thất cũng góp phần tăng thêm giá trị kiến trúc công trình này, đó là dãy hành lang và sân chùa được khép kín với dãy lan can tường bao xây ô thấp, đắp hình hoa thị đồng nhất với các họa tiết trang trí ở các cửa thông thoáng của ngôi chùa.

Do địa thế dốc thoải của sườn đồi, đường lên xuống sân chùa được tạo 2 lối đi cách biệt ở hai bên tả, hữu, mỗi bên gồm 15 bậc đá, có lan can xây chỉn chu, nghiêm túc.

 

Chùa Hương Tích

Chùa Hương Tích nằm ở độ cao 650 mét so với mặt nước biển, tọa lạc trên lưng chừng đỉnh Hương Tích, một trong những ngọn núi đẹp nhất của dãy núi Hồng Lĩnh thuộc xã Thiên Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh.

Quần thể chùa Hương Tích được chia làm ba phần chính: Thượng điện, đền Thiên Vương và am Thánh Mẫu. Xung quanh chùa còn có nhiều cảnh quan như: Động Tiên Nữ, am Phun Mây, miếu Cô, suối Tiên Tắm, khe quỷ khóc…

Một trong những công trình kiến trúc tiêu biểu nhất trong quần thể di tích Chùa Hương Hà Tĩnh là Cung Tam Bảo, nơi quy tập nhiều pho tượng phật có niên đại từ hàng trăm năm đến hàng nghìn năm. Trong đó, có 50 pho tượng phật ngồi im kín điện, cao ngang tầm ngực, mây bay vờn quanh.

Những ngôi chùa trên không chỉ phán ánh đời sống tâm linh, tập quán tín ngưỡng phong phú của người dân bản địa mà còn là nơi lưu giữ những đường nét kiến trúc trong tổng thể hài hòa, không trộn lẫn; thu hút đông đảo du khách thập phương khám phá và trải nghiệm.

 

Chùa Chân Tiên

Chùa Chân Tiên hay Chân Tiên Tự nằm trên núi Tiên An thuộc xã Thịnh Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Chùa Chân Tiên được xây dựng vào thời nhà Trần (thế kỷ 13). Chùa gồm hai ngôi: ngôi bên trái thờ phật và ngôi bên phải thờ thánh mẫu. Nhà bên trái thờ Phật Tổ, được xây dựng bằng vôi vữa theo kiến trúc tứ trụ, có 3 gian, xung quanh có tường bao bọc. Chùa được lợp ngói vảy, hai bên hiên chùa thờ hai vị: quan Văn (bên trái) và quan Võ (bên phải). Nhà bên phải thờ Thánh Mẫu bao gồm các công trình như nhà Thượng điện, kiệu Long đình và nhà Bái đường. Các công trình này đều được trang trí hoa văn, họa tiết khá tinh xảo như hình rồng, hình Mặt Trăng, hoa lá… Trong chùa hiện nay còn lưu giữ một số hiện vật thờ tự quý hiếm như: các pho tượng Phật, lư hương, trống, hương án, cờ Phật…

Năm 1992, Chùa Chân Tiên đã được Bộ Văn hóa – Thể thao công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia.

 

Chùa Phong Phạn

Nằm bên Quốc lộ 1A về phía nam cầu Bến Thuỷ, dưới chân núi Hồng Lĩnh, bên bờ sông Lam thuộc thị trấn Xuân An, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh có một ngôi chùa uy nghi lộng lẫy trên 300 năm tuổi, đó là chùa Phong Phạn, thuộc di tích lịch sử văn hoá tâm linh…

Qua tìm hiểu được biết, chùa Phong Phạn có gần 300 năm tuổi, trước đây gọi là chùa Kẻ Lau, sau đổi tên thành chùa An Lạc, chùa Đa Lách.