Chùa Bảo Đại – Quần thể di tích chùa Hương Việt Nam

Sách Đại Nam thống nhất có lưu vào sách vở ràng: “Thôn Đường An, xã Yến Vỹ, huyện Hoài An về phía nam: Vua Lê đến đây cho khắc ba chữ “Bạch tuyết môn”.

Trên đường đi lên của động có khắc rõ ràng dòng chữ “Ngọc Long động”, trong động có một thạch nhũ to và cao trắng xóa như tuyết gọi là cây trường tuyết.

Từ bến đò thôn Phú Yên đi bằng đường thủy tới chùa Bảo Đài khoảng 1500 m. Ta tháy được dòng suối Tuyết Sơn trong vắt chảy qua đá nghe tiếng róc rách êm dịu. Một bên là những quả núi với nhiều hình thù kỳ thú: Núi Thuyền Rồng; núi Chim Phượng Hoàng; Núi Ba Tòa; Nổi bật nhất ở đây có lẽ là tượng phật thiên tạo dáng vẻ uy nghiêm và trang trọng… Còn một bên là cánh đồng mênh mông với những gò nấm thiên nhiên xanh mướt cỏ cây.


Nơi đây Chúa Trinh Sâm người có sở thích chơi chữ và có thú vui tao nhã và hay khám phá sơn thủy cũng đã tặng cho nơi này một câu “kỳ sơn tú thủy” (núi nước đẹp lạ). Theo truyền thuyết phong thủy, địa lý nơi đây có đất quần ngư, câu ca dao cổ còn gắn với truyền thuyết lưu lại trong xã:

“Đường An có đất quần ngư
Ai mà để được thượng thư đời đời. ”

Du khách có thể đến chùa Bảo Đại bằng cách đi thuyền qua núi Tuyến Sơn khoảng 200m là đến được cổng chùa Bảo Đài – Quần thể di tích chùa Hương tọa lạc dưới một chân núi thấp. Theo như ghi chép sử sách và văn thu được khắc trên bia đá thì nơi đây thuoojscjc đời vua Lê Hy Tông niên hiệu Chính Hòa thứ XV (1694) bà quận chúa Hoàng Thị Ngọc Hương về dựng chùa Bảo Đài mở động Tuyết Sơn làm nơi thờ Phật. Chùa Bảo Đại được xem là di tích cổ ở việt nam và được xây dựng là thời Lê-Trịnh. Trải qua nhiều thế kỷ, chùa đã được tu sửa lại nhiều lần. Hiện nay, chùa Bảo Đài được làm theo kiến trúc nhà Nguyễn.