Huyền thoại về dòng Suối Giải Oan

Theo cuốn Sách Thiền môn đại ý viết: “Nhân Tông từ thuở nhỏ, đã sớm ý thức được nguyên lý đạo Phật, ham chuộng cửa Không, chí muốn đi tu, chứ không ưng làm vua hưởng vinh hoa phú quý.Thánh Tông phải khuyên bảo: Sứ mệnh giao phó rất nặng nề, phải lo gánh vác trước hết. Nước ta đang gặp phải sự khó khăn khi mà giặc phương bắc luôn luôn tìm cơ hội nhấp nhé muốn thâu tóm đất nước ra.

Bổn phẩn sinh ra đã phải biết chăm lo cho con dân trăm họ. Khi đất nước bình yên, xã tắc thái bình thì lúc đó con có thể an tâm tu hành thoát tục . Nhân Tông phải tuân lời lãnh nhiệm vụ chăn dân cứu nước. Sau khi làm tròn sứ mệnh trị vì đất nước, giữ yên bờ cõi quốc gia, bảo vệ bá thánh, lúc bây giờ Vua Nhân Tôn bắt đầu chuyên tâm vào chuyện tu hành, không màn thế sự.

Vua Nhân Tông (con trai Thánh Tông) sinh năm 1258, Vào năm 21 tuổi ông lên ngôi vua (năm 1278). Đến năm 1293, Ông nhường ngôi cho con lớn là Thái tử Thuyên (Trần Anh Tông) trở về phủ Thiên Trường làm Thái thượng hoàng. Mãi đến năm 1295 sau khi cầm quân đi đánh quân Ai Lao thắng lợi trở về, Nhân Tông thượng hoàng bắt đầu  xuất gia đầu Phật. Trước tu ở chùa Vũ Lâm, huyện Yên Khánh – thời thường vẫn thường lui về kinh sư và phủ Thiên Trường. Có đến năm 1299, Lúc bấy giờ người mới chính thức đi tu tại vùng núi Yên Tử. Lấy hiệu là Yên Vân đại đầu đà.

HUYỀN THOẠI SUỐI GIẢI OAN

Hành trình bắt đầu sự nghiệp đi tu của vua Trần tại Yên Tử là phải qua một con suối nhỏ. Truyền thuyết kể rằng: khi Trần Nhân Tông xuất gia đến núi Yên Tử tu hành, vì Vua Anh Tông không muốn vua cha vào Yên Tử nên Trần Anh Tông ngầm sai các cung tần mỹ nữ tìm đến để can ngăn, nhưng Vua Trần Nhân Tông vẫn một lòng hướng theo đạo giáo và đã khuyên nhủ mọi người hãy trở về với triều đình hoặc quay về quê cũ làm ăn. Để tỏ lòng trung với vua Nhân Tông, họ đã trầm mình dưới suối vì không dám quay về.

Một số bị bị chết đuối nên Trần Nhân Tông đã cho lập đàn để cúng để giải oan cho linh hồn của họ. Số cung nữ ấy định tự tử hết cả, Từ ấy vua Trần dành ra khoảng ruộng và nhà bên dưới chân núi, lập thành làng có tên là Năm Mẫu. Từ ấy dòng suối có tên là suối Giải Oan. Suối Giải Oan trở thành ranh giới giữa đời thường và sự nghiệp hành đạo.

Đàn tràng nơi thờ cúng giải oan cho các cung nữ chết đuối sau được lập thành chùa để thờ Phật, và chùa cũng từ đó mà có tên là Giải Oan.

Chùa Giải Oan gợi nhớ về cuộc đời tu hành tại vùng núi Yên Tử của Vua Trần Nhân Tông. Qua đó, có sự gắn kết với câu chuyện truyền thuyết tại suối Giải Oan với phong tục thờ tự tại chùa Giải Oan.

Nhân Tông đi tu hành và đắc đạo, lập ra thiền phái Trúc Lâm còn lưu truyền đến ngày nay, và có hiệu là Đệ nhất tổ Trúc Lâm đầu đà Tịnh tuệ Giác hoàng Điều ngự. Là vị đức vua có một không hai trong lịch sử của nước Đại Việt được vinh danh là Đức vua – Phật hoàng.