Động Hinh Bồng Khu Di Tích Nên Đến Một Lần Trong Đời

Động Hinh Bồng một trong những lâu năm bậc nhất phía bắc Việt Nam được xây dụng vào những năm  Nhâm Thân (1932), hội thiện làng yến Vỹ (làng sở tại) đến xin với quan tỉnh để chấp thuận xây dựng một ngôi động ở núi Thung Gạo, mượn tên là động Hinh Bổng.

Năm Quý Dậu (1933), được một phật tử với pháp danh Hải Khoát, bà đã đứng ra hỗ trợ và xây dựng. Là một thương gia tín đồ phật tử quê ở Hải Phòng bà có tâm nguyên là muốn xây dựng được một ngôi chùa. Năm Quý Mùi (1943) đúc chuông đồng lớn (hiện treo ở động).

Vào năm Nhâm Thân (1992) một phần ảnh hưởng do địa hình gây chấn động núi làm cho một tảng đá rất lớn (hơn một trăm khối) cùng bốn khối đá nhỏ lở lấp cửa động Hinh Bổng…

Trong lịch sử Sách Lịch triều hiến chương loại chí, Phan Huy Chú chép lại rằng: “… Núi Hinh Bổng ở ngoài núi Hương Tích dưới chân núi có sông dài quanh co. Hai bên có núi đá vách đứng, có một đường tắt đi xuyên vào coi như cửa long môn quỷ thần tạc ra. Ở trên vách đá có hàng ngàn nhũ đá rủ xuống như hạt ngọc chiếu, cảnh sắc như vẽ…”.

Tháng ba năm Canh Dần (1770) Tĩnh Đô Vương Trịnh Sâm trẩy hội chùa Hương đến đây đề thơ:

“Chân núi đường xuyên một nẻo dài,
Hỏa công mài chuốt đã hao đời.
Non xanh, nhường thấy non không đất,
Suối biếc, nhìn qua suối gặp trời
Đá nhuốm ráng chiều – nền gấm điểm,
Sóng rung dải nhũ – hạt châu rơi
Chim trời cá nước vui chung cảnh
Ngọn bút khôn đem tả hết lời”
(Bản địch của Quách Vinh)

Nhưng hiện tại thật buồn khi mà động Hinh Bổng vì một lý do nào đó bị vùi lấp rất nhiều bên ngoài đến nay vẫn chưa tìm ra được. Những tảng đá đã được nhà chùa thuê phá dọn. Hiện nay, cùng với sự thành tâm công đức của du khách thập phương, ngôi tam bảo và điện mẫu đã được xây để thờ tượng Phât.