Chùa Phổ Minh Nam Định Quê Hương của Vua Nhà Trần

Chùa Phổ Minh là một ngôi chùa tọa lạc ở thôn Tức Mạc, nằm cách thành phố Nam Định khoảng 5km về phía bắc, quê hương của vua Nhà Trần. Chùa còn có tên là chùa Tháp. Chùa vẫn tồn tại từ thời nhà Lí, qua nhiều lần tu bổ xây dựng nhưng chùa vẫn còn giữ được nhiều dấu tích nghệ thuật đời Trần.

Lịch sử hình thành chùa Phổ Minh

Theo Khiếu Năng Tình Phổ Minh là một ngôi chùa cổ được xây từ thời Lí. Chùa được xây dựng trên khu miếu nơi có địa thế linh thiêng: Thế đất hình lực sĩ, phải có nghiên bút, trái có cờ kiếm, sau có cửu tinh thổ phụ, Minh đường nước chảy vòng vo.

Khi vua mất Trần Anh Tông xây tòa tháp cao 14 tầng gồm: 53 thước, chân mỗi bề 10 thước để cất xá lị. Nay còn tượng Vua Nhân Tông nhập Niết Bàn, tượng Pháp Loa và Huyền Quang thờ trong nội điện. Bài Nhàn ngâm của Trần Nhân Tông:

“Quan Thế Âm kiều thượng trụ hoa hương,

Vọng Nguyệt lâu lâu trung sử khách lương,

Khang Kiện Thiên Bồi thuyền dạ bạc,
Vĩnh An địa tịch vị chiêu hường.

Thủy nhai kinh niệm ngư lại thính,

Sơ điểm chung thanh điểu cận tường.

Thanh đạm đinh ninh vô hệ lụy,

Nam hiên thuấn tức thập niên trường”.

(Lời ngâm lúc nhàn – 1303):

Gần Quan Thế Âm hoa bưởi thơm,

Trong lầu Vọng Nguyệt tự nhiên nhẹ người,

Neo thuyền đêm dạo bước chơi,

Nơi đây yên ổn lâu dài của ta.

Niệm kinh cá dỏng tai nghe,

Khua chuông chim ở chốn xa bay về.

Ở ăn thanh đạm không nề,

Hiên Nam thấm thoát đã vừa mười năm”.

                                                       (Trần Nhân Tông)

Có thể chùa đã được xây dựng lại với quy mô lớn từ năm 1262. Tuy đã nhiều lần tu bổ nhưng chùa vẫn còn giữ được nhiều dấu tích nghệ thuật đời Trần.

Kiến trúc ngôi chùa Phổ Minh

Từ ngày xây dựng tính đến nay chùa Phổ Minh đã trải qua gần một nghìn năm lịch sử. Trãi qua ngần ấy thời gian, Phải chịu sự tàn phá của quy luật tự nhiên và con người nên chùa đã trùng tu và sửa chữa rất nhiều lần. Nhưng may mắn chùa vẫn có thể giữ được phong cách kiến trúc cổ. Chùa trước đây đã có đến hơn 100 pho tượng g lớn nhỏ , nhưng đến nay chỉ còn khoảng 50 tượng.

Tượng chùa Phổ Minh đẹp vẻ nước sơn, dáng vẻ thần thái đẹp nhất vẫn là pho tượng Phật nhập Niết Bàn, tương truyền là Phật hoàng Trần Nhân Tông, những pho tượng khác như Tiện đồng ngọc nữ, Văn Thù Bồ Tát, Phổ Hiền Bồ Tát.

Tháp Phổ Minh

Đặc biệt có cây tháp gọi là tháp Phổ Minh vươn lên trời xanh từ một bông sen. Tháp có 14 tầng do vua Trần Anh Tông cho làm để cất giữ Xá lợi của cha. Có lẽ vị vua anh minh đã tiên đoán được rằng: “Nhà Trần chi có 14 đời vua”.

Theo khảo cổ học thì tháp Phổ Minh đã được vua chăm chút nên được xây dựng công phu bài bản, với những kỹ thuật tinh xảo và cao cấp nên vẫn vững vàng trường tồn trong suốt bảy thế kỷ qua, tạo cho chùa Phổ Minh đã từng là nơi tụng kinh Phật của nhiều vua quan nhà Trần và tu hành của nhiều sư tăng cao cấp được Nhà nước công nhận là Di tích lịch sử văn hóa quốc gia.

“Tụng kinh ca gióng tai nghe

Gõ mõ chim ở đường xa bay về’*

Cùng với khu di tích nhà Trần, chùa Phổ Minh cũng là một danh lam thắng cảnh hiếm có không những của Nam Định mà còn của cả nước, một điểm hẹn văn hoá tâm linh và sự tự hào của người Việt từ khắp mọi miền.