Chùa Ngọc Khám lưu giữ ba pho tượng đá quý hiếm nổi tiếng Bắc Ninh

Chùa Ngọc Khám có tên chữ là Linh Ứng tự thuộc làng Ngọc Khám, xã Gia Đông, Huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Chùa được xây dựng từ thời Trần thế kỷ XIII. Trải qua thăng trầm lịch sử, ngôi chùa bị phá hủy nhiều lần, nhưng ngày nay du khách hành hương vẫn còn nhìn thấy được 3 pho tượng Tam thế tạc bằng đá – những tác phẩm điêu khắc có giá trị nghệ thuật cao.

Căn cứ vào bia và phong cách nghệ thuật điêu khắc được thể hiện như hình rồng trơn, không có vây, không có bờm, hoa sen mãn khai phô tám nhị, cho thấy 3 pho tượng ở chùa Ngọc Khám nổi tiếng này mang nét đặc trưng của văn hóa thời Trần.

Hiện trên cả nước còn lưu giữ được rất ít những hiện vật có giá trị lịch sử độc đáo như ba pho tượng tại ngôi chùa nổi tiếng này đá được tạc từ thời Trần thế kỷ XIII có chiều cao cả bệ là 2,7 mét , cấu tạo thành 3 phần: bệ tượng, tòa sen và thân tượng đều ở trong tư thế và sắc tướng của tượng Tam thế trong tòa Tam bảo. Mặc dù giống nhau về trang phục nhưng ở mỗi pho tượng vẫn có những chi tiết, họa tiết riêng thể hiện cá tính và sắc thái tư duy khác nhau.

Pho tượng thứ nhất của chùa Ngọc Khám ngồi ở tư thế đang thuyết pháp, hai ngón bàn tay phải chỉ lên trời, tay trái để ngửa trước lòng, vẻ mặt từ bi, áo thụng có hoa dây.

Pho tượng thứ hai trong ngôi chùa nổi tiếng này thì trên bàn tay phải, ngón 3, ngón 4 và ngón út đang chỉ lên trời. Phần bệ có 5 bậc, bậc 1 chạm rồng và sóng nước cách điệu, bậc 2 chạm rồng mây, bậc 3 chạm hoa cúc cách điệu, bậc 4 chạm cánh hoa sen, bậc 5 chạm rồng ẩn hiện trong mây. Phần tòa sen có 2 lớp cánh sen gồm 16 cánh. Hiện tại, tượng bị vỡ một bên đùi trái. Đài sen bị hư hại nay gắn tạm bằng xi măng.

Pho tượng thứ ba trong Linh Ứng tự, phần tòa sen có 16 cánh sen, trong mỗi cánh sen đều được trang trí hình rồng cuốn, phần bệ được chạm hình hổ phù, hình rồng và hoa chanh cách điệu. Theo các nhà nghiên cứu, căn cứ vào bia và phong cách nghệ thuật điêu khắc được thể hiện như hình rồng trơn, không có vây, không có bờm, hoa sen mãn khai phô tám nhị, cho thấy đây là nét đặc trưng của văn hóa thời Trần thế kỷ XIII.