Chùa Kim Liên Hà Nội thuộc top 10 di tích kiến trúc cổ tại Việt Nam

Ngôi chùa Kim Liên nổi tiếng tọa lạc trên một gò đất cao ở phía Đông của hồ Tây, thuộc làng Nghi Tàm xưa, nay là phường Quảng An, quận Tây Hồ, Hà Nội. Chùa Kim Liên được bình chọn là một trong 10 di tích kiến trúc cổ đặc sắc nhất Việt Nam và là một trong 12 di tích đã được Bộ VHTT và DL công nhận là Di tích lịch sử – văn hoá cấp quốc gia đợt đầu tiên ở Hà Nội năm 1962.

Ngôi chùa nổi tiếng Hà Nội được dựng từ triều vua Lê Nhân Tông, trên nền cũ của cung Từ Hoa thời Lý để thờ Phật và công chúa Từ Hoa, có tên gọi là chùa Đại Bi. Năm Cảnh Hưng thứ 32 (1771), chùa Trịnh Sâm đem gỗ từ chùa Bảo Lâm tới sửa chùa và đổi tên là Kim Liên. Năm Nhâm Tý đời vua Quang Trung chùa được tu sửa và mở rộng.

Chùa Kim Liên có quy mô kiến trúc bề thế, gồm tòa Tam Bảo kết cấu chữ tam được xây kiểu mái chồng diêm, nếp nhà giữa cao hơn hai nếp nhà trước và sau nó. Tường xây gạch trần mà màu sắc của gạch kết hợp với việc trổ các cửa tròn hình sắc sắc, không không theo quan niệm Phật giáo, đã tạo cho ngôi chùa một vẻ đẹp trang nhã và độc đáo. Tam quan chùa có kiến trúc kiểu tam sơn rất đặc biệt: cả khối kiến trúc đồ sộ bằng gỗ lim, trên lợp ngói vẩy, chạm khắc tinh tế, đứng thẳng trên cùng một hàng cột cái mà không có cột quân giữ hai bên.

Hoa văn trang trí kiến trúc chùa chủ yếu là loại lá ba chè, có gân nối. Các đề tài trang trí được bố cục hài hòa, cân đối, đường nét uyển chuyển, nhưng thể hiện sự nỗ lực vươn tới chân thực vẫn là mục tiên chính trong tinh thần nghệ thuật của chùa.

Chùa Kim Liên hiện sở hữu nhiều hiện vật vô giá trong đó có nhiều pho tượng rất đẹp, các pho tượng Phật được bày thành hai lớp, trên cùng là bộ Tam thế, tiếp theo là tượng A-di-đà, tượng Quan Thế Âm và tượng Đại thế chỉ ở hai bên cùng A Nan Đà, Ca diếp là hai đại đệ tử của Đức Phật. Lớp dưới là Quân âm chuẩn đề, tượng Ngọc Hoàng, dưới cùng là tòa Cửu Long. Ngoài ra, chùa Kim Liên còn có tượng Tĩnh đô vương Trịnh Sâm, người đã cấp tiền hưng công tu tạo chùa năm Cảnh Hưng thứ 32 (1771). Các pho tượng đều mang phong cách điêu khắc thế kỷ 18-19.

Ngoài ra, Chùa còn lưu giữ được một tấm bia cổ hiện dựng phía bên phải cổng chùa trên bệ đá hình vuông, dù năm tháng đã làm phai mờ nhiều nét chữ nhưng còn xem được niên hiệu: Thái Hòa tam niên Ất Sửu, tức năm 1445 thời Lê Nhân Tông. Đây là tấm bia cổ nhất ở Hà Nội hiện nay.

Chùa Kim Liên với những giá trị kiến trúc nghệ thuật độc đáo thời Tây Sơn, một thời đại hào hùng trong lịch sử dân tộc, đã góp phần làm đẹp thêm truyền thống văn hóa của Thủ đô và cả nước.