Chùa Hương Tích – hoan châu đệ nhất danh thắng tại Hà Tĩnh

Chùa Hương Tích là ngôi chùa đã quá nổi tiếng tại Hà Tĩnh thuộc hệ phái Phật giáo Bắc tông, còn gọi là Hương Tích Cổ Tự. Chùa được phong danh hiệu Hoan Châu đệ nhất danh thắng. Chùa được xây dựng ở lưng chừng đỉnh Hương Tích, nằm ở độ cao 650 mét so với mực nước biển. Đỉnh Hương Tích là một trong những dãy núi được mệnh danh là đẹp nhất của dãy Hồng Lĩnh thuộc địa phận xã Thiên Lộc, huyện Can Lộc.

Đại đức Thích Quảng Nguyên hiện đang là vị trụ trì chùa Hương Tích. Sự tích Thần Hổ và Bà Chúa Ba – tức công chúa Diệu Thiện, con gái của vua Sở Trang Vương nước Sở đã đến tu hành và đắc đạo ở đây, là hai tích gắn liền với chùa Hương Tích. Chùa được Bộ Văn hóa – Thông tin Việt Nam công nhận là di tích văn hóa thắng cảnh cấp quốc gia vào năm 1990. Được biết chùa được xây dựng vào thế kỉ 13, đến năm 1885 bị hỏa họa, phần lớn các công trình kiến trúc, tượng phật, hiện vật trong chùa bị thiêu rụi, chỉ sót lại một vài công trình kiến trúc đơn lẻ và đến năm 1901 thì được trùng tu xây dựng lại nhưng vẫn giữ lại dáng vẻ am chùa như lúc xây dựng ban đầu. Vì khi bị hỏa hoạn toàn bộ Phật Phả và Bia ký của chùa đều bị hủy hoại nên không xác định được chính xác thời gian xây dựng ban đầu chỉ phỏng đoán dựa vào các nghiên cứu.

Chùa Hương Tích là một quần thể di tích văn hóa tôn giáo, với nhiều ngôi chùa thờ Phật, một vài ngôi đền thờ Thần, trong đó cả cả những ngôi đền mang tính ngưỡng nông nghiệp và tín ngưỡng thờ mẫu. Được chia làm ba phần chính: Thượng điện, đền Thiên Vương và am Thánh Mẫu.

Theo truyền thuyết, am Thánh Mẫu là nơi Công chúa Diệu Thiện tu hành và hóa Phật Quan Âm. Xung quanh chùa còn nhiều cảnh quan như: động Tiên Nữ, am Phun Mây, miếu Cô, suối Tiên Tắm, khe quỷ khóc. Tại chùa Hương Tích có tượng thần hổ đặt ở trên đường đi lên chính điện để người dân thờ cúng.  Cung Tam Bảo là nơi quy tập rất nhiều pho tượng Phật có niên đại từ hàng trăm năm đến hàng nghìn năm.

Trên đỉnh núi có bức thành đá, bên thành có 99 cái nền, cái nào cũng được ghép bằng đá mài đẽo trơn phẳng làm nền gọi là Trang Vương. Người ta lấy đá xây thành am. Trong am đặt tượng Quan âm và một số tượng bằng đá. Bên phải am có chùa Phật, bên trái am có đền thờ đại vương Núi Hồng.

Chùa Hương Tích nằm sâu trong những bóng cây, cao khuất thường có mây mù bao phủ tạo nên không gian đầy huyền bí, Khung cảnh hoang sơ, huyền bí cùng mùi hương khói tỏa ra trong không gian tĩnh lặng yên ả của một miền rừng núi tĩnh mịch khiến tâm hồn khách hành hương được tĩnh lặng, thoát khỏi bao bộn bề của cuộc sống.

Đường lên chùa Hương Tích

Để đến được Chùa Hương Tích thì từ trung tâm thành phố Hà Tĩnh, theo quốc lộ 1A về phía Bắc 20km đến Ngã ba Nghèn, đi tiếp 2km rồi rẽ về hướng Đông theo biển chỉ dẫn 5km là đến chùa Hương Tích. Hằng năm, hội lễ chùa kéo dài từ đầu tháng Giêng đến 19 tháng 2 âm lịch đã tiếp đón đông đảo khách thập phương đến tham quan, lễ bái.