Tượng A Di Đà và những ngôi chùa nổi tiếng theo dòng chảy văn hóa dân tộc (phần 2)

Tượng A Di Đà và Tịnh độ tông thời Lý Tượng Phật có niên đại sớm nhất hiện còn lưu giữ được ở ngôi chùa nổi tiếng thuộc Bắc Bộ là những pho tượng bằng đá thời Lý

Bài viết khác:
Tượng A Di Đà và những ngôi chùa nổi tiếng theo dòng chảy văn hóa dân tộc (phần 1)
Tượng A Di Đà và những ngôi chùa nổi tiếng theo dòng chảy văn hóa dân tộc (phần 3)

Tượng cổ A Di Đà ở các ngôi chùa Bắc Bộ
Trong các ngôi chùa cổ nổi tiếng ở khu vực đồng bằng Bắc Bộ, tượng Phật A Di Đà thường thuộc loại tượng có kích thước lớn nhất so với các pho tượng Phật khác bài trí trên Tam bảo. Thông thường, bộ tượng Tam thế Phật được đặt ở vị trí cao nhất của Tam bảo, phía trước là tượng A Di Đà hoặc Thích Ca tọa thiền. Tại nhiều ngôi chùa nổi tiếng, Tượng Di Đà đứng giữa Quán Thế Âm và Đại Thế Chí để thành bộ Di Đà tam tôn tọa lạc phía trước bộ Tam thế. Thậm chí, một số chùa còn đặt tượng A Di Đà ở trên cả Tam Thế Phật như ở các ngôi cổ tự: chùa Thầy, chùa Bối Khê (Hà Nội), chùa Côn Sơn (Hải Dương). Điều đó chứng tỏ tượng Phật A Di Đà chiếm vị thế quan trọng trong Phật giáo Việt Nam và người hành hương đất phật.

ngôi chùa nổi tiếng, chùa nổi tiếng nhất, Tượng A Di Đà
Trong các chùa, các pho tượng Phật A Di Đà cổ xưa thường có 2 dạng thức phổ biến: tượng ngồi tọa thiền (kiết già) và tượng đứng. Tượng Phật A Di Đà đứng thấy có rất nhiều trong những ngôi chùa cổ ven sông Đáy thuộc địa bàn tỉnh Hà Tây cũ, các pho tượng cổ quý giá phải kể đến tại các ngôi chùa: Chùa Che (Diên Phúc tự); chùa La Phù (Trung Hưng Tự), chùa Tây Phương (Sùng Phúc tự), chùa Cả (Đại Bi tự). Niên đại của các pho tượng này đều được chế tác vào thế kỷ XVII-XVIII. Tượng Phật A Di Đà thường có kích thước cao hơn người thật một chút, đứng trên đài sen với thế cân bằng, chân hơi mở, thế đứng vững vàng. Ngài thường mặc áo dài chạm đất, hai vạt chéo vát để lộ một phần ngực trần, tay phải chỉ thẳng xuống đất, tay trái co ngang trước bụng, bàn tay ngửa lên để lộ viên minh châu. Đầu tượng tròn, tóc xoăn, ít thấy nhục kế. Riêng tượng ở chùa Che và chùa Tây Phương nổi tiếng có phần hơi thắt trên đỉnh đầu phía trước, gợi hình nhục kế. Mặt các pho tượng Phật A Di Đà ở đây rất đôn hậu, đầy đặn, tai dài và để trơn. Hầu hết các pho tượng A Di Đà, trên ngực đều có chữ Vạn, một số pho tượng đeo dây anh lạc như tượng ở chùa Che, chùa Tây Phương. A Di Đà thường đứng trên đài sen, dưới đài sen có bệ Bát giác với nhiều ô trang trí tinh xảo. Tượng chùa La Phù có đài sen trang trí rất đẹp, cân đối, khối của tượng rất nuột, dáng thanh thoát, tà áo buông xòe cứng cáp. Tượng ở chùa Cả không có đài sen, dáng tượng khỏe gọn, nếp áo nuột, khỏe, chắc cứng gắn với điêu khắc thế kỷ XVIII. Tượng chùa Tây Phương lại thanh cao, các nếp áo buông xuôi như suối chảy rất động, mang phong cách tượng pháp Phật thời Tây Sơn.
Các pho tượng Phật A Di Đà cổ ngồi tọa thiền thấy xuất hiện nhiều trong các ngôi chùa thời Lê Trung Hưng. Ở chùa Thầy là ngôi chùa nổi tiếng có từ thời Lý, Trần, nhưng kiến trúc và điêu khắc còn lại phần lớn là thuộc thế kỷ XVII-XVIII. Chùa có bộ tượng Di Đà Tam tôn thuộc loại sớm nhất miền Bắc, tạc bằng gỗ rất đẹp và tinh xảo. A Di Đà được tạo hình trong tư thế ngồi kiết già, để lộ đôi bàn chân trên lòng đùi. Chiều cao tượng 175cm, được đặt trên bệ gỗ tòa sen cao 100 cm, với nhiều hình chạm khắc trang trí sắc sảo, tỉ mỉ vui mắt, tiêu biểu của tượng đầu thế kỷ XVIII. Tượng được tạc theo một khối tam giác đóng kín, hai khủy tay hơi khuỳnh ra rồi thu vào trong lòng, kết ấn Tam muội, tạo cho toàn thân đăng đối qua trục đối xứng. Đầu tượng dài 60cm, chiếm hơn 1/3 chiều cao tượng, trán nở không có nhục kháo mà chỉ có bạch ngọc hào. Khuôn mặt trái xoan rất phù hợp với thân mình thon thả, thanh thoát, nếp áo chảy nuột để tạo nhịp dọc trang trí cho toàn khối điêu khắc. Lần đầu tiên ta thấy tượng Phật đeo hoa tai hình bông sen rủ xuống, nghệ nhân chạm khắc đã kỳ công tạo nên nhiều yếu tố trang trí chi tiết để nhằm mô tả năng lượng mầu nhiệm của Đức Phật Giáo chủ ở cõi Cực lạc.
Nguồn phatgiao.org

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *